W tym odcinku moim gościem jest prof. Dawid Kielak - wybitny matematyk z Oksfordu i laureat prestiżowej Nagrody Whiteheada. Matematyka niewątpliwie stanowi nasze najważniejsze narzędzie do opisywania Wszechświata. Jednak czy to oznacza, że Wszechświat jest matematyczny i czym tak właściwie jest matematyka? Rozmawiamy o tym, czy matematyka jest obliczeniowa, jak sztuczna inteligencja wpływa na pracę matematyków, o teorii grup, związkach z fizyką, emergencji w matematyce, a także o tym, czy matematyka jest wymyślana, czy odkrywana. -------- Prof. Dawid Kielak - polski matematyk, profesor matematyki czystej w Instytucie Matematycznym Uniwersytetu Oksfordzkiego. Jest znany z przełomowych prac w dziedzinie geometrycznej teorii grup. To właśnie on sformułował twierdzenie matematyczne pozwalające na rozpoznanie przestrzeni, które po drobnych modyfikacjach zachowują się jak czasoprzestrzeń w teorii względności Einsteina. W 2022 roku jako pierwszy Polak w historii otrzymał niezwykle prestiżową Whitehead Prize (przyznawaną przez Londyńskie Towarzystwo Matematyczne). W 2023 roku został dodatkowo uhonorowany międzynarodową nagrodą Frontiers of Science Award za badania nad "symetrią wszystkich symetrii". Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawid_Kielak Oxford: https://people.maths.ox.ac.uk/kielak/ -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:37 Obliczanie a zrozumienie 05:22 AI w matematyce 14:11 Teoria grup 27:26 Topologia a grupy 33:38 Symetrie 36:02 Specyfika 3 i 4 wymiarów 39:39 Emergencja w matematyce 45:34 Czy matematykę odkrywamy czy wymyślamy?

W tym odcinku moim gościem jest prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk i neurobiolog z Instytutu Nenckiego. Myślę, że żyjemy w czasach, w których wszystko staje się danymi, a naukę zdominował paradygmat przetwarzania informacji. Nie inaczej jest z najbardziej skomplikowanym znanym nam narządem we Wszechświecie, czyli ludzkim mózgiem. Próby jego modelowania rodzą jednak fascynujące pytanie: czy nasz umysł to po prostu bardzo złożony algorytm? Z profesorem Wójcikiem rozmawiamy o obliczeniowym podejściu do zrozumienia ludzkiego układu nerwowego, zjawisku emergencji, a także o tym, czego uczy nas sztuczna inteligencja. Na co dzień profesor łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc cyfrowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych.

-------

Prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk oraz neurobiolog. Na co dzień kieruje Pracownią Neuroinformatyki w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. W swojej pracy badawczej łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc obliczeniowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Daniel_W%C3%B3jcik Instytut Nenckiego: https://nencki.edu.pl/pl/people/wojcik-daniel/

-------

Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:40 Obliczeniowe podejście 01:34 Czym jest informacja? 03:13 Co robi mózg? 13:02 Problem odwrotny 19:30 Jak testować modele? 29:46 Korelacja a przyczynowość 31:42 Emergencja i synchronizacja 47:12 Sztuczna inteligencja i przyszłość

Czarne dziury i gwiazdy neutronowe to miejsca, w których znana nam fizyka po prostu przestaje działać. Jednak okazuje się, że nie pozostajemy całkiem bezradni i dzięki nowym technologiom, takim jak sztuczna inteligencja, możemy coraz lepiej badać te tajemnicze obiekty. O tym, jak algorytmy pomagają nam dziś "słyszeć" zmarszczki czasoprzestrzeni, czym są gwiazdy neutronowe i czarne dziury oraz jak używana jest sztuczna inteligencja, rozmawiam z profesorem Michałem Bejgerem, astrofizykiem z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk. --------- W TYM ODCINKU ZGŁĘBIAMY NASTĘPUJĄCE TEMATY: - Czym dokładnie jest gwiazda neutronowa i dlaczego materia w jej wnętrzu łamie nasze wyobrażenia o fizyce? - Gdzie leży ostateczna granica grawitacji pomiędzy zapadnięciem się gwiazdy a powstaniem czarnej dziury? - W jaki sposób sieci neuronowe i sztuczna inteligencja pomagają naukowcom modelować zderzenia najcięższych obiektów we Wszechświecie? ---------- Prof. Michał Bejger to astrofizyk i badacz związany z Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN) w Warszawie. Jego praca naukowa skupia się na badaniu ekstremalnie gęstej materii we wnętrzach gwiazd neutronowych oraz na astrofizyce fal grawitacyjnych. Jest wieloletnim członkiem międzynarodowego zespołu badawczego Virgo (ściśle współpracującego z amerykańskim LIGO), który nasłuchuje zaburzeń czasoprzestrzeni z najdalszych zakątków kosmosu. W swoich badaniach z sukcesami łączy klasyczną astrofizykę z najnowszymi metodami analizy danych, wykorzystując do tego uczenie maszynowe i algorytmy sztucznej inteligencji. Strona CAMK: https://www.camk.edu.pl/pl/staff/bejger/ -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:37 Czym są gwiazdy neutronowe? 00:07:21 Z czego zbudowane są gwiazdy neutronowe? 00:17:05 Hipotezy i modele 00:25:54 Czarne dziury 00:37:19 Fale grawitacyjne 00:45:10 Sztuczna inteligencja w badaniach 01:03:36 Przyszłość badań ------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/